Tôi nhìn vào dashboard TVL (Total Value Locked) của các giao thức DeFi Việt Nam sáng nay. Một tuần qua, hầu hết chúng nó đều xanh nhạt hoặc chạy ngang. Không có 'cơn sốt' farm mới. Không có 'rug' nào đủ lớn để tạo ra một thread trên Twitter. Thị trường đang im ắng đến khó chịu.
Nhưng đây không phải là sự chết chóc. Đây là giai đoạn 'xếp hàng' – một giai đoạn tôi đã thấy hai lần trong sự nghiệp 21 năm quan sát ngành của mình. Lần đầu là vào cuối 2019, trước mùa hè DeFi 2020 điên cuồng. Lần thứ hai là giữa 2023, khi Layer 2 bắt đầu có những con số hứa hẹn.
Hãy nhìn vào dữ liệu giao thức cụ thể. Trên một AMM hàng đầu của Việt Nam, thanh khoản (liquidity) đang tập trung bất thường vào các cặp giao dịch stablecoin-stablecoin. Tỷ lệ volume giao dịch trên một số farming pool giảm tới 40%. Nghe có vẻ tiêu cực, phải không? Nhưng hãy nhìn kỹ hơn: chi phí gas trung bình gần đây đã giảm 20%. Người dùng không FOMO, họ đang chờ đợi. Điều này đồng nghĩa với việc, khi một 'narrative' mới xuất hiện, lượng vốn nhàn rỗi này sẽ được kích hoạt cực kỳ nhanh.
Đây là điểm cốt lõi: Sự im lặng này là cơ hội để nhận diện các dự án bị định giá thấp. Trong lúc tâm lý 'săn yield' của mọi người đang ở mức thấp nhất (tôi từng viết trong một thread cũ: 'Săn yield không sai, sai là quên mình đang săn'), thì những người làm dự án giỏi thực sự đang lặng lẽ đi tàu điện ngầm (build in stealth mode). Họ không chạy theo shilling, họ tập trung vào cơ chế tài chính bền vững. Tôi từng thấy điều này vào năm 2021 với một dự án NFT nhỏ, khi tôi mua một vài cái với giá 8 ETH và bán lại với giá 35 ETH, nhưng quan trọng hơn là tôi đã hiểu được logic về văn hóa số đằng sau nó.
Ngược với niềm tin phổ biến rằng thị trường đi ngang là 'chán', tôi cho rằng đây là lúc các quỹ đầu tư và nhà phân tích như tôi nên tích cực làm việc nhất. Bạn không thể săn được một con mồi trong cơn bão FOMO. Nhưng trong cảnh yên tĩnh, bạn có thể quan sát rõ dấu chân. Hãy nhìn vào khối lượng giao dịch thực của các dự án DeFi thuần Việt: nó không biến mất, nó đang chuyển sang một dạng khác. Các bot và sniper đang ít hoạt động hơn, giao dịch của người dùng thực đang chiếm tỷ trọng cao hơn. Đó là tín hiệu của sự tích lũy, không phải đầu cơ.
Vậy câu chuyện tiếp theo là gì?
Nếu bạn tin (như tôi) rằng các mô hình lãi suất tùy tiện của Aave và Compound không thể tồn tại mãi, thì bạn sẽ tìm kiếm những giao thức Việt Nam đang thử nghiệm các mô hình lãi suất phi tập trung thực sự. Nếu bạn tin (như tôi) rằng sequencer của các Layer 2 hiện tại vẫn là tập trung, thì bạn sẽ theo dõi xem dự án nào đang tìm cách giải quyết điểm nghẽn này. Câu hỏi không phải là 'Khi nào thị trường tăng?', mà là 'Ai đã chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc chơi tiếp theo?'. Và với tư cách là một người đã sống qua năm 2022 với danh mục giảm 70%, tôi biết rằng: những người thực sự xây dựng sẽ không bao giờ biến mất trong giai đoạn tĩnh lặng này. Họ đang chuẩn bị cho một cuộc đột phá.