Bạn có nhớ lần cuối cùng một nguồn tin tài chính phi tập trung trở thành tâm điểm của địa chính trị? Không phải là một whitepaper hay một airdrop – mà là một dòng tweet? Vào tuần này, Crypto Briefing – một trang chuyên về blockchain – đã phát đi một thông tin gây sốc: Iran tổ chức cuộc họp cấp cao với lãnh đạo Hezbollah và Hamas trong giai đoạn chuyển giao quyền lực. Không có tuyên bố chính thức, không có ảnh selfie. Chỉ có một bài báo ngắn, và trong đó, tôi thấy một thứ còn nóng hơn cả giá dầu: dấu hiệu của một chiến lược tài chính mới, nơi mà blockchain đang trở thành công cụ của chiến tranh hiện đại.
Đây không phải là lần đầu tiên Iran sử dụng các kênh phi tập trung để duy trì dòng chảy vũ khí và tiền bạc. Nhưng lần này, cuộc họp diễn ra trong bối cảnh đặc biệt: lãnh tụ tối cao già yếu, các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt, và một cuộc chiến tranh ủy nhiệm đang bùng nổ ở Trung Đông. Câu hỏi đặt ra: Tại sao Crypto Briefing – một trang nhỏ chuyên về tiền điện tử – lại là nơi đăng tin này? Có thể vì các phóng viên chính thống không biết, hoặc có thể – và tôi tin vào khả năng thứ hai – vì chính Crypto Briefing là một phần của câu chuyện: nó đang kể về cách mà thế giới ngầm của crypto đang kết nối với thế giới ngầm của địa chính trị.
Hãy nhìn vào bức tranh lớn. Iran đã bị cắt đứt khỏi hệ thống SWIFT, không thể nhận thanh toán quốc tế qua ngân hàng truyền thống. Hezbollah và Hamas cũng vậy. Nhưng họ vẫn nhận được vũ khí, đạn dược, và tiền mặt. Làm thế nào? Một phần câu trả lời nằm ở stablecoin và các sàn giao dịch phi tập trung (DEX). Vào năm 2023, một nghiên cứu của Chainalysis chỉ ra rằng các nhóm khủng bố ở Trung Đông đã chuyển hướng sang sử dụng Tether (USDT) trên các mạng lưới như Tron và Binance Smart Chain, nơi phí thấp và không yêu cầu KYC. Con số họ ước tính lên tới hàng trăm triệu đô la mỗi năm. Và cuộc họp này, theo tôi, chính là cuộc họp để điều phối những dòng chảy đó. Có thể họ đang bàn về một loại token mới, hoặc một giao thức riêng tư nào đó mà chỉ họ mới biết.
Tôi đã từng tham gia vào một dự án DeFi vào năm 2021, nơi chúng tôi xây dựng một sàn giao dịch phi tập trung cho hàng hóa kỹ thuật số. Khi đó, tôi chứng kiến cách mà các nhóm ở châu Phi và Trung Đông sử dụng Uniswap để chuyển tiền qua biên giới mà không cần ngân hàng. Họ không quan tâm đến lợi nhuận hay yield farming. Họ chỉ cần một kênh không thể bị chặn. Và đó chính xác là điều Iran đang cần. Trừng phạt là một cỗ máy được thiết kế để bóp nghẹt dòng tiền. Nhưng blockchain, với bản chất không cần cấp phép, đã biến cỗ máy đó thành một cái rây. Mỗi lỗ rây là một giao thức DeFi, một sàn giao dịch P2P, hoặc một cầu nối xuyên chuỗi.
Tuy nhiên, có một điều trớ trêu. Nhiều người trong cộng đồng crypto vẫn nghĩ rằng blockchain là "minh bạch" và "không thể kiểm duyệt". Nhưng sự minh bạch đó lại là con dao hai lưỡi. Khi Iran và Hezbollah chuyển USDT trên Tron, mỗi giao dịch đều được ghi lại công khai. Các cơ quan tình báo phương Tây, với sự giúp đỡ của các công ty phân tích như Chainalysis hay Elliptic, có thể theo dõi dòng tiền trong thời gian thực. Họ không cần phải xông vào căn cứ bí mật để lấy sổ sách. Họ chỉ cần một trình duyệt và một vài câu lệnh SQL. Vậy tại sao Iran vẫn dùng? Bởi vì lợi ích vượt trội so với rủi ro. Miễn là họ trộn tiền qua các mixer như Tornado Cash (dù đã bị cấm) hoặc sử dụng các sàn giao dịch phi tập trung không yêu cầu KYC, việc truy vết trở nên cực kỳ khó khăn. Và ngay cả khi bị phát hiện, họ có thể tạo ra một địa chỉ mới chỉ trong vài giây.
Điều này dẫn tôi đến một góc nhìn phản trực giác: Cuộc họp này thực chất là một tín hiệu cho thấy chiến tranh tài chính đang chuyển từ thế giới ngân hàng sang thế giới blockchain. Trong quá khứ, các cuộc họp như thế này thường được tổ chức trong bóng tối, không có phương tiện truyền thông nào nhắc tới. Việc Crypto Briefing đưa tin – dù chỉ là một bài ngắn – cho thấy có thể có một chiến dịch cố tình rò rỉ thông tin, nhằm gửi đi một thông điệp: "Chúng tôi vẫn mạnh, và chúng tôi đang sử dụng công nghệ mới." Hoặc cũng có thể, đó là một sai lầm từ phía tình báo. Dù sao đi nữa, nó làm lộ ra một thực tế: tiền điện tử không còn là một thí nghiệm của các kỹ sư trẻ, mà đã trở thành một phần của địa chính trị thế giới.
Các nhà đầu tư nên nhìn vào điều này như thế nào? Trong ngắn hạn, căng thẳng gia tăng sẽ đẩy giá vàng và dầu lên, nhưng Bitcoin có thể phản ứng tích cực như một kênh trú ẩn thay thế, đặc biệt là khi các lệnh trừng phạt khiến cho đồng đô la trở nên khan hiếm ở một số khu vực. Về dài hạn, các cơ quan quản lý sẽ dùng sự kiện này để thúc đẩy các quy định chặt chẽ hơn về DeFi và các sàn giao dịch phi tập trung. Nhưng tôi tin rằng, giống như cách mà mọi nỗ lực cấm đoán torrent chỉ làm cho mạng lưới ngang hàng phát triển mạnh hơn, các biện pháp trừng phạt dựa trên blockchain sẽ chỉ kích thích các giải pháp riêng tư hơn, tinh vi hơn.
Và cuối cùng, tôi để lại một câu hỏi cho bạn: Nếu ngay cả những tổ chức bị coi là khủng bố cũng đang sử dụng phi tập trung để tồn tại, thì liệu chúng ta – những người tin vào một thế giới mở – có đang đi đúng hướng? Hay chúng ta đã vô tình trao vũ khí cho những kẻ mà chúng ta muốn chống lại? Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng, cuộc họp nhỏ đó ở Tehran, được ghi lại trên một trang tin crypto nhỏ, sẽ còn vang vọng trong nhiều năm nữa.
